DUDAK OKUMA SANATI

DUDAK OKUMAK

Birçok insanın gündelik hayatta başarıyla kullanabilmek için ve bazılarının da başardığı Dudak Okumadan bahsedeceğim sizlere. Dudak okuma çok basit gibi gözüken, aslında bir o kadar da zor olan bir eylemdir. Günlük hayatta pratik yapılarak geliştirilebilse de Uluslararası Fonetik Alfabesini (IPA) öğrendikten sonra çok daha kolay bir şekilde ilerleme kaydedilebilir. 

ULUSLARARASI FONETİK ALFABESİ NEDİR?

IPA genellikle dil bilimcilerin araştırmalarında kullandıkları, içerisinde dünya dillerindeki seslerin (fonem) nasıl artiküle edildiğini gösteren alfabedir.

Şekil 1

Şekil 1 de IPA tablosunun ünsüz sesleri içeren tablosunu görüyorsunuz. Fonemler incelenirken 3 ana başlık altında incelenir. Bunlar; sesletim biçimi (sol sütun), sesletim yeri (üst satır) ve ötümlülük ilişkisidir.

IPA tablosuna http://www.ipachart.com dan ulaşabilirsiniz.

DUDAK OKUMA NEDEN ZORDUR

    Dudak okumak için sadece konuşanın dudaklarına bakmamız yetmez. Örneğin konuşanın /kir/ dediğini varsayalım. Şekil 1’e baktığımızda /c/ ( k sesi ince okunurken c diye sembolize edilir) sesi ile /ɟ/ (g’nın ince sesinin sembolizasyonu) sesi ağızda aynı yerden ve aynı dil pozisyonundan çıkar, aralarında ki tek fark ötümlülük ilişkisidir. Bu yüzden dudak okuma yapılırken gırtlak kasılmaları göz ardı edilip sadece dudak ve dil hareketlerine bakılırsa konuşanın kir diye seslendirdiği kelime, gir diye anlaşılabilir.

    1976 yılında Herry McGurk ve John MacDonald’ın  sesin işitsel, görsel farklılığı üzerine yaptığı çalışmayı da Dudak Okumanın neden zor olduğunu açıklamak için kullanabiliriz. Bu çalışmaya göre görsel olarak ga-ga heceleri söylenir ve deneğe ba-ba heceleri dinletildiğinde, deneğin algıladığı hece da-da olacaktır. Bu etkiye McGurk Etkisi denilir.

Tüm bunlar ve niceleri hesaba katıldığında dudak okumak kolay olduğu kadar kompleks bir eylem olduğu açık bir şekilde anlaşılmaktadır. Günlük hayatta sık sık pratik yapılarak önemli ölçüde ilerleme kaydedilebilir, ve kim bilir belki de bulunduğunuz mekanın en arka, en uzak yerindeki kişiyi bile anlayabilirsiniz. Bu da sizi çok kazanan bir falcı yapacaktır..

İG: Burakoyann